Wyjaśnienia Ministerstwa Finansów w sprawie składania sprawozdań finansowych przez organizacje pozarządowe, 29.04.2019


Przewodniczący Rady Działalności Pożytku Publicznego w KPRM Wojciech Jachimowicz poprosił Ministra Finansów o wyjaśnienie kontrowersyjnej sprawy składania sprawozdań finansowych przez organizacje pozarządowe. Otrzymaną odpowiedź publikujemy w całości.


Szanowny Panie Przewodniczący,

Z upoważnienia Pani Joanny Dadacz Dyrektor Departamentu Rachunkowości i Rewizji Finansowej uprzejmie przekazuję następujące wyjaśnienia.

Na wstępie należy nadmienić, że zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości jednostki, o których mowa w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2016 r. poz. 1817 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 60, 573 i 1909), mogą prowadzić uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów na zasadach i warunkach określonych w tej ustawie.

A zatem organizacje te zwolnione są z obowiązku sporządzania sprawozdań finansowych – czyli w ogóle zmiany dotyczące elektronizacji i e-podpisu sprawozdań finansowych ich nie dotyczą. Przepis ten obowiązuje już kilka lat, gdyż wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. i miał zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się od 1 stycznia 2016 r. – zaś jego wprowadzenie stanowiło wyraz dążenia do zmniejszenia obciążeń dla organizacji, o których mowa w Pana wystąpieniu.

Natomiast w stosunku do jednostek, które nie korzystają z uproszczeń przewidzianych w art. 2 ust. 5 ustawy o rachunkowości – mają zastosowanie zasady ogólne, zgodnie z którymi i przy założeniu powszechnego stosowania informatyzacji przy prowadzeniu ewidencji finansowo-księgowej, wszystkie sprawozdania finansowe jednostek stosujących ustawę o rachunkowości sporządzane są w postaci elektronicznej. Założeniem reformy było bowiem, aby dane zawarte w sprawozdaniach finansowych można było na dalszych etapach przetwarzać w sposób zinformatyzowany i archiwizować w nowoczesny sposób.

W celu ułatwienia funkcjonowania jednostkom, które objęte zostały zmianami w obszarze sporządzania i podpisywania e-sprawozdań finansowych podejmowanych jest szereg działań mających na celu zwiększenie dostępności i funkcjonalności narzędzi umożliwiających jednostkom wywiązanie się z nowej formy spełniania obowiązków sprawozdawczych (darmowa aplikacja, uproszczenia w podpisywaniu).

Natomiast odnośnie podniesionej w Państwa wystąpieniu kwestii ewentualnych sankcji karnych skarbowych wobec działaczy organizacji pozarządowych informujemy, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1958, z późn. zm.) co do zasady błędna, a więc nieumyślnie niewłaściwa realizacja obowiązków wynikających z norm sankcjonowanych, regulujący poszczególne obszary działalności gospodarczej, nie skutkuje pociągnięciem do odpowiedzialności karnej skarbowej.

Należy podkreślić, że jedną z podstawowych przesłanek pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe jest możliwość przypisania mu winy za popełniony czyn zabroniony. Kodeks karny skarbowy zasadniczo przyjmuje, że odpowiedzialność za przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe ponosi się za zachowania umyślne, tj. wtedy jeżeli sprawca ma zamiar popełnienia czynu zabronionego, to jest chce go popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi. Istotne jest również, aby swoim zachowaniem sprawca wy-czerpał (zrealizował) znamiona czynu zabronionego określone w Kodeksie karnym skarbowym. Zatem, jeśli zachowanie sprawcy będzie miało charakter umyślny, polegający np. na niewywiązaniu się z obowiązku prowadzenia ewidencji lub celowo nierzetelnym prowadzeniu ewidencji, wówczas będzie skutkowało odpowiedzialnością na postawie przepisów Kodeksu karnego skarbowego.

Z poważaniem,

Wojciech Bernat
główny specjalista
Departament Rachunkowości i Rewizji Finansowej