Dolnośląskie Miejsca Pamięci – zaproszenie do współpracy

 

Artykuły – Dolnośląskie Miejsca Pamięci


DOLNOŚLĄSKIE MIEJSCA PAMIĘCI
ZAPROSZENIE DO WSPÓŁPRACY

 

Dolnośląskie Towarzystwo Regionalne rozpoczęło prace nad stworzeniem archiwum dolnośląskich miejsc pamięci. Do archiwum tego pragniemy także dołączyć swoiste „dokumenty pamięci” – relacje spisane przez osoby, które zechcą skorzystać z naszego zaproszenia – z wydarzeń uznanych przez ich autorów za ważne zarówno w wymiarze jednostkowym, prywatnym, jak i społecznym, fundującym dolnośląską pamięć zbiorową. Z prośbą o takie relacje zwracamy się przede wszystkim do osób, które na Dolnym Śląsku mieszkają od dawna i które z regionem tym są związane swą aktywnością zawodową i społeczną oraz więzami rodzinnymi, koleżeńskimi, sąsiedzkimi etc. Nie określamy rodzaju tych wydarzeń ani ich historycznej rangi, ani też ram czasowych, pragniemy jedynie, by odnosiły się do życia mieszkańców Dolnego Śląska po II wojnie światowej i były uważane za ważne, warte zachowania w pamięci i uznane za wpływające nie tylko na los jednostek, ale i zbiorowości lokalnych czy regionalnych.

Używany w naszych badaniach zwrot „miejsca pamięci” wymaga objaśnienia, ponieważ jego znaczenie w Polsce jest dość specyficzne, odnosi się bowiem zazwyczaj do przestrzeni i obiektów upamiętniających ważne wydarzenia historyczne, zwłaszcza pomniki walki i męczeństwa – monumenty, miejsca kaźni, pola bitewne. To zawężone rozumienie zwrotu „miejsca pamięci” ustępuje dziś – także i u nas – pojęciu szerszemu i inaczej rozumianemu, jakie od kilkunastu lat upowszechniło się w europejskich badaniach nad stosunkiem współczesnych społeczeństw do przeszłości. Pojęciem tym posługują się zwłaszcza historycy, ale ostatnio także kulturoznawcy, socjologowie, politolodzy, zainspirowani wielotomowym dziełem Les Lieux de mémoire (Miejsca pamięci) francuskiego historyka Pierre’a Nora, który zastosował ten zwrot dla oznaczenia wszystkich „materialnych lub idealnych jednostek znaczących” odnoszących się do przeszłości i zdolnych wywołać w świadomości różnorakie o niej wyobrażenia. Powstają też w Polsce prace opisujące tak rozumiane miejsca pamięci. Miejsca pamięci mogą być więc rzeczywiście fragmentami przestrzeni topograficznej, wraz z jej materialnym ukształtowaniem (parkiem, pałacem, fabryką, pomnikiem, cmentarzem, przydrożną kapliczką itd.), mogą być konkretnymi przedmiotami (muszlą, walizką, kamieniem, fotografią, sprzętem domowym etc.), ale mogą być też obiektami świadomościowymi (mitem, stereotypem, symbolem), utrwalonymi w „nośnikach pamięci”: tak tradycyjnych – opowieściach, wspomnieniach, przysłowiach, folklorze, jak i nowych – wytworach kultury popularnej, stronach internetowych itd. Słowem – miejscem pamięci może być wszystko, co ewokuje przeszłość i co zmusza nas, byśmy do tej przeszłości jakoś się odnieśli.

Prosimy zatem o wskazanie i opisanie takiego właśnie „miejsca pamięci”, które odgrywa ważną rolę w indywidualnej biografii, a jednocześnie może być uznane za istotny czynnik współkształtujący zbiorowe wyobrażenia Dolnoślązaków o przeszłości. Przysłane teksty, dokumenty i fotografie będziemy zamieszczać na stronie www.dtr-dtsk.pl w zakładce Projekty/Dolnośląskie Miejsca Pamięci a prosimy je przysyłać na adres: dtr.wroclaw@gmail.com

Stefan Bednarek
Prezes Dolnośląskiego Towarzystwa Regionalnego

Wrocław, luty 2017